بسيار در رياضيات و آثار علويه هست . و اوست كه ميزان ارشميدس را كه به او غش از صافى شناخته مىشد به عمل آورده ، و اكثر عمر خود را در آن صرف كرد ، و به خزانهء سلطان بسپرد « 1 » ، خزانه‌دار سلطان ترسيد « 2 » كه مبادا به وسيلهء آن بر خيانت او اطلاع يابند ، آن را شكست و اجزاى آن را از هم پاشيد . و چون آن سخن را مظفر شنيد از تأسف مريض [ 505 - ب ] شد و فوت گشت . از سخنان اوست كه : 81 ، 2 - نسبت لذات حسيه به سوى لذات عقلى همچو نسبت جزء است به كل . [ همچو نسبت تنسم طعام است با چشيدن و خوردن آن « 3 » . ] 82 - ابو العباس لوكرى [ سدهء 5 ه ] 82 ، 1 - شاگرد بهمنيار بود و علم حكمت در خراسان ازو انتشار يافت ، و به فنون حكمت و دقايق آن عالم بود ، و در پيران سالى كور گشت ، و در شهر مرو از ارباب بازار بود « 4 » . ديوان شعرى هم دارد ، و در آخر عمر خود مىگفت : آنچه از زيادتى علم و شناخت خود خواستم زياده نشد بر آنچه حاصل كردم ، و به سبب عجز و كورى عاجز گشتم ، و مشتاق شدم به آخرت . [ اين سخن را بسيار مذكور مىنمود چنانچه حوالى حواشى او [ را ] ظاهر شد كه مشتاق است به آخرت ] « 5 » . 82 ، 2 - روزى چنين اتفاق افتاد كه سر بريانى خورد ، و بعضى از شاگردان او را به حمام بردند ، اين سبب مرض موت گشت ، و شاگرد

--> ( 1 ) د : سپرد . ( 2 ) - پرسيد . ( 3 ) - اين بند از دره ( ش 76 ص 80 ) گرفته شده است در ترجمه ما آمده « همچو نسبت خر است به كل » كه درست نيست . ( 4 ) - متن و تتمه : « و كان من ارباب البيوتات بكوره مرو » دره : ش 77 ص 80 : از خداوندان خاندان كهن بود . ( 5 ) - اساس : ندارد .